plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارسه شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ ساعت ۱۴:۰۷
کد مطلب : ۲۰۸۰
مدیر کل دفتر نظام‌های بهره‌برداری و حفاظت آب و آبفای وزارت نیرو مطرح کرد:

درخواست از شورای عالی امنیت ملی برای ورود به موضوع فرونشست

شاهپور رجایی نسبت به کم توجهی به برداشت بیش از حد منابع آب‌های زیرزمینی به عنوان عامل اصلی ایجاد فرونشست هشدار داد و گفت: «حداکثر استفاده مجاز از آب‌های زیر زمینی 40 درصد است؛ این در حالی است که در برخی از دشت‌ها برداشت آب‎های زیر زمینی به بیش از 120 درصد می‌رسد.»
درخواست از شورای عالی امنیت ملی برای ورود به موضوع فرونشست
plusresetminus
۰
به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه‌برداری کشور در بخش پایانی نشست تخصصی "فرونشست زمین با محوریت پایش و پهنه‌بندی مخاطرات"، مدیرکل دفتر نظام‌های بهره‌برداری و حفاظت آب و آبفای وزارت نیرو افزود: «ما حق برداشت حدود 36 میلیارد مترمکعب از آبخوان‌های کشور را داریم ولی با برداشت 48 تا 52 میلیارد مترمکعب مواجه هستیم! بخشی از برداشت‌های غیر مجاز نیز توسط چاه‌های مجاز صورت می‌پذیرد».

وی با تاکید بر ضرورت حرکت به سمت مدیریت مصرف منابع آب کشور، گفت: «در راستای اجرای طرح مدیریت مصرف پروژه‌های احیای منابع آبی کشور، برای چندین دستگاه متولی تعیین تکلیف شده که از آن جمله می‌توان به 11 پروژه واگذار شده به وزارت نیرو، 3 پروژه به وزارت جهاد کشاورزی و 1 پروژه به سازمان زمین شناسی اشاره کرد».

این مقام مسئول در وزارت نیرو خاطرنشان کرد: «در سال 96 برنامه سازگاری با کم آبی در هر استان به صورت مجزا تعیین کردیم. ولی وزارت نیرو نتوانست طرح احیائ آب‌های زیرزمینی را پیش ببرد. به این ترتیب مقرر شد که این طرح به شکل الگویی جامع به سایر ارگان‌ها ارائه شود».
 
رجایی درباره طرح‌های سدسازی در کشور اظهار داشت: «در این حوزه قطعاً افراط‌هایی صورت گرفته است به طوری که بنا به ملاحظات غیرکارشناسی در برخی مناطق نباید سدی ساخته می‌شد و قطعاً سدسازی روی تغذیه آبخوان‌ها اثر خواهد داشت. چنانچه سدی ساخته شود و تلفیقی بین آب پشت سد و آب زیرزمینی انجام گیرد، در بهره برداری از منابع آبی زیرزمینی به نتیجه مطلوب خواهیم رسید.»

وی با اشاره به مصوبه هیات دولت درباره مصرف بهینه آب در سال 75 و  76، تصریح کرد: «با اجرایی شدن این مصوبه بسیاری از گره‌ها باز خواهد شد. در همین راستا مقرر شده است تا در اتاق ایران -به عنوان یک موسسه بی‌طرف- توسط مشاوران ذیصلاح و خارج از بدنه دولت، این مصوبه به انجام برسد».
 
رجایی خاطر نشان کرد: «اگر قانون وزارت نیرو به عنوان مسئول ابلاغ آب قابل برنامه‌ریزی معرفی شود هیچ ارگان و سازمانی نمی‌تواند اعلام کند که ابلاغ آب قابل برنامه‌ریزی را قبول ندارد و اگر چنین شود، یعنی الفبای مدیریت آب را قبول نکرده است.»
 
وی در ادامه افزود: «مرجعی بالاتر از شورای امنیت ملی جهت پیگیری برنامه‌های کارشناسی در حوزه بررسی فرونشست وجود ندارد. بنابراین باید در این خصوص برنامه‌ها و نشست‌های بیشتری جهت تقویت تعامل‌ها و ارجاع نتایج آنها به سطوح بالاتر برگزار شود».

رجایی در پایان سخنرانی خود در این نشست گفت: «هیچ دشمنی بالاتر از بخشی‌نگری وجود ندارد که مانع تعادل در اجرای طرح‌های کنترل مخاطرات شود. باید این معضل مرتفع شود».

 
اجرای طرح «احیاء و تعادل بخشی» امری ضروری است
یعقوب همتی مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در نشست تخصصی فرونشست گفت: «در شرایطی که کمبود منابع آب‌های زیرزمینی و پدیده فرونشست مواجه هستیم، پشنهاد کارشناسی این است که طرح احیاء و تعادل بخشی اجرا شود. »

وی در این‌باره اظهار داشت: «اگرچه طرح احیاء و تعادل بخشی در شورای عالی کشور و در حضور وزیر جهاد کشاورزی تصویب شده است؛ متأسفانه با عدم همکاری جهاد کشاورزی دراجرای این طرح مواجه شدیم.»

همتی با انتقاد به عدم حضور نمایندگان جهاد کشاورزی در این نشست، گفت: «باید بتوان با راهکارهایی که در قالب پروژه‌های طرح احیا و تعادل بخشی است به سمتی حرکت کرد که منابع آب زیرزمینی احیا و به تبع آن بحث تامین نیازها و از طرفی وضعیت مباحث زیست محیطی بهبود پیدا کند.»

رعایت اصول سدسازی در کشور، نکته دیگری بود که همتی به آن پرداخت و اذعان داشت که به صورت تقریبی تا 80 درصد اصول سدسازی در کشور رعایت شده است اما در مناطقی که سدی وجود ندارد و با مشکل کاهش آب‌های زیرزمینی روبرو هستیم، منابع آبی کشور در برخی مناطق با بحران جدی مواجه است.

سد سازی باید ادامه یابد
وی ضمن تأکید بر اجرای صحیح طرح احیاء و تعادل بخشی، خاطرنشان کرد: «باید روند سدسازی در کشور ادامه پیدا کند؛ چرا که منابع ما محدود و جمعیّت در حال افزایش است و نیز توزیع مکانی و زمانی منابع آب در همه مناطق کشور یکسان نیست.»

همتی با اشاره به تحلیل ورودی و خروجی سدها و انطباق آن با روند مصرف آب؛ نقش سدها را در کشور بالاخص در تنظیم مصرف آب مناطق مختلف بسیار مفید و تأثیرگذار دانست. به گفته وی در این مقطع زمانی نباید سدسازی را زیر سوال برد زیرا بیشتر جریانات آبی در کشور سیلابی و زودگذر بوده و از دسترس خارج می‌شوند.

 
وزارت نیرو یا جهاد کشاورزی کدام یک مقصرند؟
در بخش گفت‌وگوی آزاد نشست تخصصی "فرونشست زمین با محوریت پایش و پهنه‌بندی مخاطرات" یکی از شرکتکنندگان که دانشجوی دکترای رشته آب بود و به عنوان سرباز نخبه در شرکت آب و فاضلاب قزوین مشغول به کار است، با اشاره به افزایش آمار چاههای غیر مجاز که برای کشاورزی ایجاد می‌شود، «جهاد کشاورزی» را در مقابل این معضل بی طرف خواند. از نظر وی، هیچ ارگانی کشاورز را به کشت در دشت قزوین مجاب نکرده است و متاسفانه به دلیل عدم نظارت درست و تعادل بخشی در دشت‌های کشور از سوی دستگاه‌مسئول، حفر چاه‌های غیر مجاز و برداشت بی‌رویه آب صورت می‌گیرد که منجر به نشست زمین می‌شود.

وی گفت: «کدام استاد دانشگاه می‌داند که با چه روشی آب قابل برنامه‌ریزی به دست می‌آید؟ حتی یک ضریب ذخیره درست، در وزارت نیرو نداریم. بعد از چهل سال که آسیب‌های جدی به ذخایر آب کشور وارد شده است؛ هنوز وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو در کنار هم و دور یک میز برای معضل آب کشور برنامه‌ریزی نمی‌کنند و آبخوان‌های کشور قابل احیا نیست.»

یکی دیگر از حضار در این نشست، وزارت نیرو را مورد نقد قرار داد و گفت: «وزارت نیرو سال 85 در تصویب قانون حفر چاههای غیرمجاز، اعلام حضور و اظهار نظری نداشت  و پس از اینکه تعداد بسیار زیادی چاه غیرمجاز حفر شد، از سوی این دستگاه مجددا نظارتی صورت نگرفت. وی از برخی مدیران اجرایی نیز انتقاد کرد که بیشتر از اینکه به فکر چاره‌اندیشی برای معضل فرونشست و برداشت‌ بی‌رویه آب باشند، در صدد حفظ موقعیت خود هستند!»

این کارشناس جهاد کشاورزی دشت قزوین را که یکی از مهترین دشت‌های آبخوان کشور خواند که در وضعیت بحرانی است و به وضعیت تأسف بار دشتهای بوئین زهرا و ساوه نیز اشاره کرد.

شفیعی: فرونشست پدیده ای که علت آن مشخص است
در خاتمه این نشست تخصصی، مهندس شفیعی در راستای جمع‌بندی مطالب عنوان شده، گفت: «خشکسالی، فرونشست و گردوغبار پدیده‎هایی مرتبط با هم هستند که مدیریت و کنترل آنها نیازمند نگاه جامع تست. علت‌العلل فرونشست نیز مشخص است؛ بحران کم آبی علت اصلی همه این مخاطرات است.»
 
رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور گفت: «این پدیده از دو بعد قابل توجه است؛ نخست آثاری که بر زمین دارد و آن را از بین می‎برد و غیرقابل جبران است. دوم، سازه‎ها و زیرساخت‎های مستقر در زمین که با صدمه به زمین، آنها هم دچار مخاطره می‎شوند.»
 
چهار فرودگاه در معرض فرونشست است
وی با بیان اینکه کنترل فرونشست با هزینه‎های هنگفت، صرفا یک راهکار کوتاه مدت است؛ گفت: «خوشبختانه سازمان مدیریت بحران در مکاتبه‎ای با استانها از آنها خواسته تا این مخاطره را در ساخت و سازهایشان مورد توجه قرار دهند و مراقب باشند که زیر ساخت‌های حیاتی همچون راه آهن و فرودگاه‌ها و ... مورد مخاطره قرار نگیرند. فرودگاه امام خمینی، مهرآباد، شهید بهشتی اصفهان و شهید هاشمی‌نژاد مشهد در معرض فرونشست هستند و خطرات جبران ناپذیری را از جهات انسانی ممکن است به بار بیاورند.»
 
شفیعی تصریح کرد: «اگرچه به طرح احیا و تعادلبخشی در مدیریت منابع آبی کشور اشاره شد اما تا زمانی که نتوانیم در محدوده کوچک، آثار این طرحها را بسنجیم؛ اظهارنظر درباره اثربخشی آنها در کل کشور سخت است. با این حال ابزارهای موجود در سازمان نقشهبرداری کشور میتواند این طرح ها را ارزیابی کند که در کوتاه مدت و بر اساس اهداف از پیش تعیین شده، این طرحها چه میزان موثر بوده‌اند. اگر این طرحها در کاهش فرونشست موثر باشند؛ باید اثراتشان قابل مشاهده و محسوس باشد. تا کنون طرحی که چنین اثری داشته باشد؛ شناسایی نکرده ایم و اگر وزارت نیرو در این باره ادعایی دارد؛ اطلاعات لازم را ارائه دهد تا راستی آزمایی کنیم.»

وی از تفاهمنامه دو سازمان نقشهبرداری کشور و سازمان زمینشناسی در زمینه موارد مختلف بویژه فرونشست سخن گفت و افزود: «یکی از اولین آثار فرونشست، تأثیر بر داده‎های ارتفاعی کشور بوده که در سازمان نقشه‎برداری کشور اطلاعات دقیق آن وجود دارد. این داده‎ها در فعالیت‎های عمرانی و توسعه‎ای کشور بسیار حائز اهمیت هستند. اما متاسسفاه ایجاد فرونشست در برخی از مناطق کشور، این داده‎ها را بی اعتبار کرده است.»
 
شفیعی از تشکیل کمیته فرونشست در کشور استقبال کرد که ابعاد ملی و بین المللی هم داشته باشد و از تجارب دیگر کشورها نیز استفاده شود.
 
تنظیم کننده : مریم صادقی
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما