plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارپنجشنبه ۲۹ فروردين ۱۳۹۸ ساعت ۱۷:۴۵
کد مطلب : ۲۷۴
دکتر بنی حبیب، عضو هیات علمی دانشگاه تهران؛

سیلاب گلستان غافلگیركننده بود؛ زیرا در زمان طولانی حوزه های مختلف مدیریت نشد/ سدها برای كنترل سیل یا تجمیع رسوبها؟

دکتر محمد ابراهیم بنی حبیب، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در نشست تخصصی مدیریت سیلاب و اطلاعات مکانی گفت: سیلاب گلستان غافلگیرکننده بود؛ زیرا در زمان طولانی حوزه های مختلف مدیریت نشد و استان لرستان در این واقعه بی دفاع بود.
سیلاب گلستان غافلگیركننده بود؛ زیرا در زمان طولانی حوزه های مختلف مدیریت نشد/ سدها برای كنترل سیل یا تجمیع رسوبها؟
plusresetminus
۰
به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه برداری کشور دکتر بنی حبیب با تأکید بر اینکه سدسازی به تنهایی منجر به مدیریت سیل نخواهد شد؛ گفت: باید به این سوال جدی پاسخ داد که سدها برای کنترل سیل ساخته شده اند یا تجمیع رسوب ها؟!
وی افزود: با سپری شدن زمان کافی پس از وقوع سیل، حوزه هایی که درست مدیریت نشدند، با تشدید سیلاب مواجه بودند. چرا که سیلاب صرفا حاوی بارندگی نبوده است؛ تصاویر پخش شده از رسانه ها و شبکه‌های اجتماعی حاکی از حجم قابل توجهی از رسوب بودند.
بنی حبیب قطع درختان جنگل در استان گلستان را یکی دیگر از عوامل تشدید کننده سیلاب در این منطقه دانست و درباره خط راه آهن گلستان گفت: این مسیر ریلی عملاً سدی در مقابل جریان آب بود که باعث شد حجم قابل توجهی آب پشت آن جمع شده و مسئولین چاره ای جز منفجر کردن با عجله و شتاب زده آن نداشتند که این خود یکی از موارد غافلگیر کننده در این حادثه بود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: مدیریت رسوب سیلاب از بالا دست به پایین دست است اما مدیریت سیلاب از پایین به بالا است. بنابراین در هنگام وقوع سیلاب ابتدا باید پایین دست باز شود بعد بالا دست تا میزان تخریب و آسیب ها کاهش یابد.
وی به با توجه به گزارشات تهیه شده
از سیلاب گلستان نقش " سد وشمگیر" را 4 درصد ، "سد بوخسان" 35 درصد و"سد گلستان" را 55 درصد در کاهش سیلاب بیان کرد و علت تأثیر بسیار پایین سد وشمگیر در کاهش سیلاب را حجم بالای رسوبی که پشت دریچه های آن انباشته شده بود دانست و گفت: آیا این سدها برای کنترل سیل ساخته شده‌اند یا برای جمع آوری رسوب؟ و آیا  صرفا سدسازی می تواند در کنترل سیلابها مؤثر باشد؟  اگر مدیریت "حوضه آبریز رودها" در گلستان صورت نگیرد و یک بعدی با این واقعه برخورد شود قطعا سدها مثل "سد وشمگیر"  نمی تواند برای حل این بحران پاسخگو باشند.
این استاد دانشگاه ضمن تأکید بر نیاز به برنامه عمل یا "Action Plan"، سیستم هشدار سیلاب را از راه حل های در دسترس و به مراتب ارزانتر برای کنترل سیلاب معرفی کرد.
بنی حبیب در ادامه گفت: سیلاب واریزه ای و گلی، سیلابی است که فقط حاوی آب نیست. یعنی اگر همه حجم آب سیلاب در نظر گرفته شود از مقدار بارندگی بیشتر خواهد بود زیرا حجم قابل توجه ای از آن  رسوب است و می تواند تبعات سیلاب را چندین برابر افزایش دهد. علاوه بر آن می تواند هیدرولیک سیلاب را نیز تغییر دهد یعنی شدت زبری جریان، افزایش پیدا می کند و بدین ترتیب عمق جریان نیز به تبع آن افزایش پیدا خواهد کرد و بعد از آن طغیان رودخانه و پهنای رودخانه بزرگتر می شود. با این تفاسیر به راحتی می توان به اهمیت حفاظت جنگل ها و پوشش گیاهی پی برد.
دکتر بنی حبیب؛ در بخش دیگری از گزارشات خود درباره سیلاب شیراز گفت: به نظر من سیلاب شیراز بی خبری از حادثه بود یعنی تقریبا مثل اینکه کسی از
این رخداد اطلاعی نداشت. در این حادثه به دلیل غلظت بالای سیلاب های "واریزه ای" و وزن مخلوط، قادر به شناور کردن همه اشیا خواهد بود به این ترتیب خسارت زیادی را وارد کرد. پس با وجود عدم پیش بینی این حادثه، دست کم  می توان رسوب حوزه ها را مدیریت کرد که مجددا با آن مواجه نشویم.
وی درباره سیل شیراز گفت:  مسیر سیل در دروازه قرآن شیراز در بستر قانونی رودخانه قرار داشته است.
چرا بستر قانونی رودخانه که باید با تأیید وزارت نیرو و اظهار نظر شهرداری بررسی شود که ساخت و ساز در آن صورت نگیرد، رعایت نمی شود و منجر به اتفاقی مثل شیراز می گردد؟
وی افزود: مدیریت بحران سه مرحله دارد: مدیریت قبل از بحران، مدیریت هنگام بحران و مدیریت بعد از بحران.
که البته در این حوادث،  اقدام بعد از بحران را داشتیم ولی در هنگام بحران و قبل از بحران سیلاب را نداشتیم.
مسئولین تا حدودی سیلاب گلستان را پیش بینی کرده بودند ولی غافلگیری سیلاب در استان لرستان، مردم این استان را در مقابل این واقعه بی دفاع کرد.
برای مدیریت سیلاب در مناطق کوهستانی، نمی توان صرفاً سد ساخت، بلکه باید آبخیزداری در شهرهای کوهستانی را به درستی مدیریت کرد و از روش های غیر سازه ای مثل هشدار سیلاب استفاده کرد و دیگر اینکه برای حفظ پوشش گیاهی برنامه ریزی کرد.
بنی حبیب در ادامه، به سیل استان خوزستان نیز پرداخت و دولت را از این رخداد مطلع
خواند چراکه منجر به حضور رئیس جمهور، وزیر کشور و عالی ترین مقامات کشور در این منطقه برای مدیریت سیلاب شد اما با وجود بزرگترین سدها ازجمله کرخه، دز و کارون از بروز سیلاب جلوگیری نشد. وی علت این موضوع را نگاه تک بعدی و صرفاً توجه به سدسازی در این استان ها دانست و خاطر نشان کرد: شاید بیش از ده ها روش برای مدیریت سیلاب وجود داشته باشد که هر یک مکمل دیگری باشد. پس باید به آیین نامه ها و بخشنامه های سایر دستگاه های اجرایی در ساخت و ساز مثل وزارت نیرو و سازمان آب مراجعه کرد و با رعایت قوانین و استانداردهای حریم بستر رودخانه ها علاج واقعه قبل از وقوع کرد. با تدوین هفت راهنمای استاندارد که مبتکر آن نیز رئیس سازمان نقشه برداری کشور بود، با کارشناسان سازمان آب با بحث های زیادی در حوزه پهنه رودخانه ها مواجه شدیم. گاهی مثل رودخانه شادگان آنقدر پهنه بزرگ می شود که بدلیل شیب کم، جریان آب بیش از حد ادامه پیدا خواهد کرد.
وی در خاتمه سخنانش بیان کرد: از سه نقطه دز، کارون و کرخه آب وارد خوزستان و از هورالعظیم، بهمن شیر و اروند نیز آب از آنجا خارج می شود. البته دو نقطه خروجی آب بسته شده بود که یکی از آنها طرح شیرین کردن آب از طریق بهمن شیر در این منطقه بود که با چالشهایی مواجه شد. در نهایت، آبی که قرار است وارد کوهستان شود از کجا وارد و به چه ترتیبی خارج خواهد شد؟! عدم رعایت این موارد مهم و اصولی نیز به جریان سیلاب در خوزستان کمک کرد.
 
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما