plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارجمعه ۴ تير ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۳۳
کد مطلب : ۴۴۳

ایجاد زیرساخت داده مکانی (SDI)

plusresetminus
۰
ایجاد زیرساخت داده مکانی (SDI)
سازمان نقشه برداری کشور با مشارکت تمامی مدیریت‌های سازمان
مقدمه:
سوابق اقدامات انجام گرفته در زمینه استقرار زیرساخت داده مکانی ملی (NSDI) کشورهای پیشرو در این حوزه نشان می‌دهد که برای استقرار SDI ملی لازم است در دو بخش مختلف اقداماتی صورت پذیرد. یک بخش مربوط به سیاست گذاری‌ها و تدوین استانداردها و اسناد بالادستی و دیگری مربوط به پیاده‌سازی‌ است. سازمان نقشه برداری کشور در طی سال‌های قبل، تمرکزی در برگزاری جلسات دوره‌ای کمیته ملی SDI و تدوین استانداردهای ملی داده‌های مکانی و همچنین استانداردهای فراداده مکانی داشته و از ابتدای سال 1394 استقرار کامل SDI سازمان را در دستورکار خود قرار داده است. استقرار SDI سازمان ضمن اینکه الگویی جهت پیاده‌سازی سرویس‌های مکانی سایر متولیان داده‌های مکانی است، به عنوان بستر SDI ملی نیز مورد استفاده قرار گرفته و از اهمیت زیادی برخوردار است، از این رو طبق یک برنامه زمانبندی فشرده اقدام به ایجاد بیش از هزاران سرویس مکانی از محصولات مختلف سازمان شد. اداره SDI نیز همزمان با ساخت سرویس‌های مکانی، اقدام به راه‌اندازی کاتالوگ سرور و ایجاد رکوردهای فراداده براساس استانداردهای مقرر نموده است. 
هدف از SDI ملی:
هدف از SDI ملی فراهم کردن بستر و محیط مناسب برای دسترسی به همه داده ­های تولید شده در کشور بر مبنای قوانین و ضوابط مشخص است. داده ­های مکانی به صورت روزانه در دستگاه ­های مختلف اجرایی در حال تولید و بهنگام­ سازی است و در پایگاه­ های اطلاعاتی آنها ذخیره می­ شوند. از طرفی بسیاری از این پایگاه ­ها به سیستم GIS متصل هستند، بنابراین داده ­های تولید شده در نظام تصمیم­ گیری دستگاه های مختلف کشور در حال استفاده و بهره­ برداری اند که با توجه به هدف مذکور و از سویی تولید داده ­های متنوع در کشور می­ توان امکان دسترسی به تمام اطلاعات مکانی را با همکاری همه مراکز و نهادها در بستر مناسب SDI فراهم ساخت. 
فراداده(متادیتا) و استانداردها:
برای رسیدن به SDI و اهداف تعیین شده آن باید زمینه و شرایط لازم را فراهم نمود. اولین جزئی که در بسترسازی SDI مورد نیاز است جزء «فراداده» یا «متادیتا» است. فراداده یعنی اطلاعات موجود از چه منبعی، در چه تاریخی، با چه مقیاس، شرایط و ... تولید شده ­اند. در گام بعدی نیاز به یک محیط نرم ­افزاری(کاتالوگ سرویس) است تا این اطلاعات را مدیریت و ارائه نماید.
برای تنظیم فراداده و ثبت آن در کاتالوگ سرور، انواع مختلفی از استانداردها وجود داشته(مثلDublin Core, ISO 19139 or FGDC . استاندارد ISO 19139نوعی از استاندارد ISO19115 است که شامل طرح‌واره XML نیز است) و دائماً نیز در حال تغییر و ویرایش می‌باشند. یکی از عمده ترین علت های وجود استانداردهای مختلف فراداده، وجود نگرش‌های متفاوت در توقعات مورد نظر از تشکیل SDI در جوامع مختلف است، به همین دلیل هر جامعه‌ای ممکن است فیلدهای فراداده‌ای بخصوصی را اجباری و الزامی بداند. به همین منظور در امکانات نرم افزاری مخصوص، ورود فراداده و جستجو در میان فراداده‌‌ها و ارتباط بین کاتالوگ سرورها، معماری ها و قابلیت هایی لحاظ گردیده که اجازه داده می‌شود مجموعه‌‌های مختلف کاتالوگ سروری بتوانند با ساختار متفاوت باهم در ارتباط بوده و متفقاً خدمات مورد نیاز کاربران را فراهم نمایند. تدارک چنین امکاناتی باعث گردیده است که متولیان داده در چارچوب­ های استاتیک استانداردی محدود نگردیده و مجاز باشند با استفاده از یکی از استانداردهایی که بیشترین نزدیکی به اهدافشان را دارد و بومی سازی آن، بتوانند ضمن آنکه با سایر سرورهای فراداده مرتبط می‌مانند، اطلاعات فراداده خود را با سلیقه و هدف مورد نظر خود تنظیم و ثبت نمایند. سازمان نقشه‌برداری کشور نیز به منظور سازگاری هرچه بیشتر با ساختار فراداده آسیا و اقیانوسیه، استاندارد ISO 19139 را که توسعه یافته از استاندارد ISO19115 است برای ثبت اطلاعات فراداده محصولات مکانی انتخاب نموده است.
استاندارد CSW که از طرف کنسرسیوم OGC معرفی شده است می‌تواند برای کاتالوگ سرورهایی که رکوردهای فراداده آنها براساس یکی از استانداردهایDublin Core, ISO 19139 or FGDC مدیریت شده باشد تعامل برقرار نموده و آنها را در قالب XML به متقاضیان ارائه نماید. 
فراداده های محصولات سازمان:
در رابطه با نحوه ثبت اطلاعات فراداده و معرفی آن در ژئوپورتال، اداره SDI پس از انجام بررسی‌های مختلف در تنوع و حجم اطلاعات محصولات سازمان، به منظور سازگاری هرچه بهتر فرایند برقراری ارتباط‌های کاتالوگ سرور با ژئوپورتال و همچنین فراهم شدن محیط کاربرپسند جهت درخواست لایه های اطلاعاتی موردنظر، فراداده‌های محصولات سازمان را به دو گونه تعریف می‌نماید که ذیلاً با ذکر مثال توضیح داده می‌شود:
1- فراداه های اندیکس

محصولات مکانی با توجه به وسعت پوشش جغرافیایی و مقیاس آنها از تعدادی محصولات کوچکتر تشکیل می‌گردند. به عنوان مثال نقشه تهران با مقیاس 1:2000  در طی 970 شیت فایل‌های نقشه‌ای در دو قالب DWG و DGN تولید شده است. برای آنکه این محصول وارد کاتالوگ سرور و ژئوپورتال شود، ابتدا یک فایل اندیکس با قالب Shp و مشابه شکل ذیل برای آن تهیه می‌گردد (ممکن است فایل اندیکس، همراه با خود محصول نیز موجود باشد و نیازی به تولید آن نباشد). رکوردهای Attribute table فایل اندیکس محتوی اطلاعات توصیفی می‌باشند که نام هر شیت نیز در یکی از فیلدهای توصیفی آن قرار دارد.



شکل 1: فایل اندیکس نقشه های شهر تهران مقیاس 1:2000 همراه با جدول اطلاعات توصیفی

  
به منظور آنکه ابزارهای نرم‌افزاری ژئوپورتال بتوانند پاسخگوی درخواست‌های خرید کاربران باشند، لازم است برای هریک از رکوردهای اطلاعات توصیفی، آدرس محل فیزیکی فایل‌های هریک از شیت‌های مربوطه درج گردد. در این مثال دو فیلد از نوع متنی با نام‌های DwgPath01 و DgnPath01 در Attribute tableاضافه گردیده و آدرس فیزیکی فایل مربوط به هر رکورد در آنها درج شده است. به همین روش می‌توان بعضی از سایر اطلاعات ضروری را نیز در جدول اطلاعات توصیفی لایه اندیکس اضافه نموده و در اختیار امکانات نرم‌افزاری ژئوپورتال قرار داد.



شکل2: اضافه شدن دو فیلد برای آدرس فیزیکی فایل ها در جدول اطلاعات توصیفی

2- فراداده محصول
در مواقعی که قالب فایل‌های محصولات مکانی، قابل تعریف در Map Server باشند (در سازمان نقشه برداری کشور از نرم‌افزار Geoserver استفاده شده است) یک سرویس مکانی هم از کل محصول تولید می‌شود. به عنوان مثال اداره ژئودیتابیس از تصاویر ارتوفتوی رشت که شامل240 شیت فایل GeoTiff می‌باشد، پس از انجام مراحل بهینه‌سازی‌ و موزائیک نمودن تصاویر، یک سرویس مکانی از آن تولید می‌نماید که با استفاده از آن می‌توان کل محصول را همراه با امکانات مدیریت نقشه‌ای ملاحظه نمود. اداره SDI نیز با استفاده از آدرس این سرویس مکانی، یک رکورد فراداده در کاتالوگ سرور ایجاد نموده و در اختیار ژئوپورتال قرار می‌دهد.
 
                                 شکل3 : تصاویر موزائیک شده شهر رشت که شامل تعداد240 تصویرGeotiff با دقت 10 سانتیمتر است
به این ترتیب همراه با ایجاد سرویس های مکانی، فراداده‌های آنها نیز در کاتالوگ سرور ثبت گردیده و امکاناتی در اختیار ژئوپورتال قرار می‌گیرد که بتوان به درخواست‌های خرید کاربران پاسخگو بود. 
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما