سازمان نقشه برداری کشور 31 شهريور 1398 ساعت 2:43 http://www.ncc.gov.ir/fa/note/1603/توضیحی-درباره-سه-واژه-پ-رکاربرد-مهندسی-نقشه-برداری-یادداشتی-مهندس-شاهین-قوامیان -------------------------------------------------- spatial، geospatial و geographic چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟ عنوان : توضیحی درباره سه واژه پُرکاربرد در مهندسی نقشه‌برداری/یادداشتی از مهندس شاهین قوامیان -------------------------------------------------- spatial، geospatial و geographic سه واژه‌ای هستند که در حوزه نقشه‌برداری و علوم ژئوماتیک بسیار به‌کار می‌روند. اما وجوه تمایز یا شباهت‌های این واژه‌ها چیست؟ مهندس شاهین قوامیان؛ مشاور رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، طی یادداشتی به این سؤال پاسخ داده است. از آنجاییکه وی مدت‌ها در کشورهای انگلیسی زبان اقامت داشته، از این جهت برداشت او در خصوص نوع کاربرد کلمات قابل تأمل است. بنا به اظهار قوامیان، این مطالب لزوماً یک تحقیق جامع نبوده و بر اساس مطالبی است که در فرآیند کاری و تجربه با آن برخورد داشته­‌است. متن : در سطح جهان،از سه صفتspatial،geospatialوgeographicدر حوزه نقشه و اطلاعات مکانی برای توصیف "منتسب بودن به موقعیت و مکان" استفاده می شود. به کارگیری هر کدام از این واژه ها ریشه در زمینه های فرهنگی مناطق مختلف جهان داشته،و مردم آن مناطق استنباط خاص خود را از آن دارند. به عنوان مثال، واژهspatialکه در زبان انگلیسی مفهوم"مکانی"را می دهد و بیشتر در مناطق آمریکا و اقیانوسیه کاربرد دارد، در زبان فرانسه،مفهوم"فضایخارج از جو زمین"را تداعی می کند. در اروپا و آمریکا، واژهgeographicزمانی رایج تر بود و مردم از آن همان مفهوم مکان را برداشت می کردند، در حالی که ترجمه تحت الفظی این واژه به زبانهای دیگر ممکن است مفهوم خود را از دست بدهد. مانندGIS، که در فارسی اشتباهاً"سامانه اطلاعات جغرافیائی"ترجمه می شد، در حالی که ترجمه صحیح آن"سامانه اطلاعات مکانی"است، زیرا که وجه متمایز کننده این سامانه با سایر سامانه های اطلاعاتی در تحلیل های مکانی آن است. در نهایت، واژهgeospatialبرای رفع این ابهامات بوجود آمد، اما یکپارچگی در بکارگیری آن در سطح جهان هنوز وجود ندارد، بطوری که بعضاً دیده شده است که در یک کشور از هر سه واژه، بسته به وضعیت، استفاده می شود. به عنوان مثال، بکارگیری عبارتgeospatial technologiesدر آمریکا جا افتاده است، ولیNational Spatial Data Infrastructure (NSDI)که واژه ابداعی خودشان از دهه 1990 بوده همواره جایگاه خود را دارد. این درحالی است که در بعضی از متون در جاهای دیگر دنیا،مخففNational Geospatial Data Infrastructure (NGDI)نیز مشاهده شده است. با ایجاد اتحادیه اروپا و مطرح شدن طرح Infrastructure for Spatial Information in Europe (INSPIRE)، واژه spatial در آنجا نیز گسترش بیشتری یافت. سازمان ملل متحد از واژهgeospatialاستفاده می کند و نام کمیته تخصصی ذیربطCommittee of Experts on Global Geospatial Information Management (UN-GGIM)می باشد، ولی واژه بکار گرفته شده در SDI همان spatial است. به هر حال، مفهوم محوری و عمومی مورد نظر این سه صفت، "منتسب بودن به موقعیت و مکان"است و برای جلوگیری از ابهام در مقدمه بعضی از متون ذکر می کنند که این سه واژه مترادف گرفته شده اند تا از ابهام جلوگیری گردد. در ایران نیز، فرهنگستان زبان و ادب فارسی سه واژه مورد نظر را مترادف هم فرض کرده و همه را معادل واژه"مکانی" تصویب کرده است. بنابراین، شاهد به کارگیری واژه هائی چون، زیرساخت داده مکانی، سامانه اطلاعات مکانی، فناوری های مکانی (یا مکان محور)، پایگاه داده مکانی و غیره هستیم.