plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشاريکشنبه ۲ ارديبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۲۵
کد مطلب : ۱۲۳۴

یادداشتی به بهانه وقوع سیل‌های اخیر در كشور

غلامرضا کریم‌زاده کارشناس آینده پژوهی سازمان نقشه برداری کشور در یادداشتی نوشت:هر یک از ما، بارها برای رهایی از هیاهوی زندگی شهری به «دامان طبیعت» پناه برده‌ایم. مام طبیعت همواره و بدون هیچ چشم‌داشتی دامان پر مهر خود را به روی فرزندانش می‌گشاید.
یادداشتی به بهانه وقوع سیل‌های اخیر در كشور
plusresetminus
کوه، دره، جنگل، دشت، کویر، برکه، تالاب، مسیل، رود و دریا همگی از مواهب الهی هستند که از گذشتگان به دست ما رسیده تا از این نعمات بهره برده و به رسم امانت‌ برای آیندگان حفظ نمائیم. طبیعت، سراسر زیبایی و شور و شعف است. طبیعت، بخشی مهم از نظام خلقت است که همه‌اش در مسیر محبت و مهرورزی قرار دارد و «مهر طبیعت» گفتمانی به غایت درست است. اما هر از چند گاهی و به هنگام مواجهه با حوادث طبیعی اصطلاح «قهر طبیعت» بر سر زبان‌ها می‌افتد. حوادثی مانند سیل، سونامی، زلزله و آتشفشان که با عنوان مخاطرات و بلایای طبیعی یاد می‌شوند، می‌توانند پیامدهای ویرانگر و فاجعه‌باری داشته باشند. پیامدهای ناگواری که معلول برخورد نامحترمانه و بعضاً غیرمسئولانۀ انسان با طبیعت است.
دانشمندان علوم جغرافیایی در این موضوع که «طرح طبیعت مساوی است با طرح موفق» اتفاق نظر دارند. هر گاه انسان در طرح طبیعت مداخلۀ نابجا نماید، هر گاه با قاعده‌ای نادرست به طبیعت دست‌اندازی کند، هر گاه به حریم طبیعت تجاوز کند، هر گاه اصل پایداری را فراموش کرده و با خودخواهی فقط به توسعۀ لجام‌گسیخته بپردازد، هرگاه بدون اتکاء به منابع تجدیدپذیر و با الگوی مصرف‌گرایانه کمر به نابودی و تخریب منابع طبیعی ببندد، آن وقت باید منتظر پیامدهای اسف‌بار قهر طبیعت هم باشد و مصائب و خسارات جبران‌ناپذیر جانی و مالی آن را متحمل گردد.
 بی‌تردید کشور عزیز ما دوره‌ای از خشک‌سالی را تجربه کرده است. آمار بارش‌ها در سال آبی جاری، حاکی از بروز ترسالی است. البته وضعیت نزولات جوی این یک سال لزوماً نمی‌تواند مؤید آغاز دورۀ ترسالی باشد. وضعیت نرمال و بالاتر از نرمال بارش‌ها در بسیاری از استان‌های کشور در سال آبی اخیر را باید پدیده‌ای مبارک در نظر گرفت که در صورت مهار و کنترل رواناب‌ها، مدیریت بهینه حوضه‌های آب‌خیز و آب‌خوان‌ و همچنین با بهینه‌سازی مصرف آب می‌توان به افزایش سطح سفره‌های آب زیرمینی، احیای مراتع، تالاب‌ها و دریاچه‌ها امیدوار بود.
به طور معمول اولین پرسش‌هایی که در هنگام وقوع حوادث طبیعی مطرح مي‌شوند اين است که محل سانحه‌دیدگان کجاست؟ چه میزان خسارت به کدام‌ يک از بخش‌هاي شهر یا منطقه وارد شده است؟ بنا بر این در ساعات و روزهاي ابتدايي پس از حوادث، اطلاعات مکانی دارای اهمیتی حیاتی و کاربردی فراوان می‌باشند. ضرورت این اطلاعات در همۀ مراحل پس از وقوع حوادث شامل امداد، احیا و بازسازی مناطق آسیب‌دیده بر کسی پوشیده نیست. به علاوه، استفاده از اطلاعات مکانی در مراحل قبل از وقوع حوادث شامل پیشگیری و آمادگی نیز به عنوان ضرورتی اجتناب ‌ناپذیر پذیرفته شده است.
پایش و محافظت از اصول مهم مهار و کنترل پدیده‌های طبیعی هستند. تحقق این دو اصل بیش از هر چیزی به دانش و فناوری اطلاعات مکانی وابسته است. امروزه سیستم‌های مشاهدات زمین اعم از سامانه‌های تعیین موقعیت و تصویربرداری به طور فزاینده‌ای بهبود یافته‌اند. اخذ و پردازش داده‌های لحظه‌ای و دوره‌ای ماهواره‌های تعیین موقعیت، بررسی و پایش حرکات و رفتار (تغییرات) پوسته زمين را ممکن ساخته است. از سوی دیگر تصاویر ماهواره‌ای نیز از هر مکان و در هر زمان در دسترس قرار گرفته‌اند. استفاده از وسایط نقلیه بدون سرنشین (مانند پهپاد‌ها) سرعت جمع‌آوری داده‌های مکانی را به کلی متحول نموده است. با افزایش تعداد حس‌گرها و سنجنده‌های مکانی، به ویژه سنجنده‌های موقعیت‌ياب درون گوشي‌هاي هوشمند يا سنجنده‌هاي دستي‌، سرعت گردآوری داده‌ها افزایش چشمگیری یافته است. اکنون علاوه بر داده‌های دقیق ژئودتیکی، داده‌های مکانی مردم‌گستر نیز در سايت‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي با عملکردهاي مختلف‌، جمع‌آوري و به اشتراک‌ گذاشته مي‌شوند. از این‌رو، موقعیت به صورت کوکی‌های معمول در سامانه‌های همراه در آمده و به عبارت دیگر شعار «هر شهروند به مثابة یک سنسور» عینیت یافته است. به علاوه، دسترسی به اطلاعات مکانی آنی، مدل‌سازی پویا را ممکن ساخته است. سامانه‌های اطلاعات مکانی کار تلفیق و تحلیل اطلاعات مکانی از جمله اطلاعات توپوگرافی، شیب و شیب‌سو، مدل‌های رقومی زمین، اطلاعات هیدروگرافی و هیدرولوژی، اطلاعات خاک‌شناسی، پوشش گیاهی و کاربری زمین را تسهیل نموده‌اند. تولید نقشه‌های‌ حریم و پهنه‌بندی مناطق ریسک‌پذیر و نیز شبیه‌سازی وقوع مخاطرات طبیعی موجب شده تا درک بهتری از حوادث طبیعی حاصل شده و ارزیابی دقیق‌تری از میزان خسارات احتمالی صورت پذیرد.
به طور کل فناوری اطلاعات مکانی امکان تحلیل مکانی مخاطرات محیطی را فراهم نموده است. جوامع پيشرفته با ترکیب سامانه‌های توزیع‌شدۀ اطلاعات مکانی، متدهای بهینه‌سازی ریاضی و شبیه‌سازی و نیز هوش مصنوعی توانسته‌اند اين بلايا را به صورت هوشمند مدیریت کرده و خسارات ناشي از وقوع حوادث را به حداقل كاهش دهند. کلام آخر این که انسان باید به روح طبیعت احترام بگذارد، با طبیعت برخوردی اخلاق‌مدارانه داشته باشد و قوانین محافظت از محیط زیست خود را بیاموزد تا در دامان طبیعت بیاساید و از مواهب آن بهره‌مند شود. باید از آلوده‌کردن آب و خاک و هوا، از مصرف بی‌رویه آب و انرژی، از نابودی جنگل‌ها و مراتع، از تصرفات سودجویانه و سوداگرایانۀ حریم رودها و کوه‌ها دست بردارد و زندگی خود را با طبیعت پیرامون سازگار سازد تا شاهد تکرار تجربه‌های تلخ و ناگوار نباشد.
 
https://www.ncc.gov.ir/vdcb.fb8urhb5aiupr.html
ncc.gov.ir/vdcb.fb8urhb5aiupr.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی