کد QR مطلبدریافت لینک صفحه با کد QR

از سوی اداره‌کل نقشه‌برداری هوایی، فضایی و نقشه‌های مبنایی صورت گرفت:

نقشه‌های قدیمی 170ساله شهر تهران بررسی شد

26 آذر 1399 ساعت 10:17

از سوی اداره کل نقشه برداری هوایی، فضایی و نقشه های مبنایی سازمان نقشه برداری کشور، نقشه‌های قدیمی 170ساله شهر تهران برسی شد.


به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه‌برداری کشور، نقشه های قدیمی موجود یا مدارک مستند تاریخی که بصورت اسکن شده در دسترس می باشند صرفا یک تفسیر ذهنی را به ذهن بیننده منتقل می کنند و عملا در بیان وضعیت هندسی و بیان ابعاد و اندازه ها و تطبیق با وضعیت موجود، ناکارآمد هستند که دلیل عمده آن، نداشتن سیستم مرجع مختصاتی بر روی نقشه های اسکن شده و نیز عدم تطابق سیستم مرجع مختصاتی زمان گذشته با زمان حال می باشد. احیاء این هندسه در درجه اول و انتقال آن به زمان حال، می تواند اطلاعات سودمندی از پیشینه منطقه و تغییر و تحولات آن را به تصویر بکشد و راهگشای حل بسیاری از مسائل مرتبط در سطوح مختلف و شناخت تغییرات شهری در گذر زمان باشد. اطلاعاتی همچون موقعیت منطقه، طول، مساحت و زاویه، اطلاعات توصیفی اعم از نام یا کاربری عوارض، وضعیت توپوگرافی منطقه، بافت شهر، زیرساختها و بناهای تاریخی، که از این دست نقشه ها استخراج می گردند، می توانند پاسخگوی طیف وسیعی از نیازمندی های شهرداری ها، سازمان های ثبت اسناد و املاک، سازمان های میراث فرهنگی و گردشگری و سایر مشتریان حقیقی و حقوقی باشند.

بر همین اساس کار احیای هندسه نقشه های قدیمی موجود در کشور از ابتدای سال جاری در اداره کل نقشه برداری هوایی، فضایی و نقشه های مبنایی سازمان نقشه برداری کشور کلید خورد؛ کاری که در همان ابتدای ورود، با مشکلات زیادی روبرو بود که برخی از آنها عبارت بودند از:
 

پس از سعی و تلاش چندماهه در رفع مشکلات فوق و تنظیم روند کاری، کار تهیه اندکس شیت نقشه های قدیمی انجام و هم اکنون حجم وسیعی از این امور در حال انجام در خط تولید می باشد که از آن جمله می توان به احیاء هندسه بیش از 7000 شیت نقشه قدیمی در نقاط مختلف کشور اشاره نمود.  

در این راستا از کارهای جالبی که در سازمان نقشه برداری کشور به دلیل جذابیت و اهمیت تاریخی آن، انجام شد، زمین مرجع سازی نقشه های قدیمی شهر تهران و حومه در قرن  13 هجری شمسی بود. در این خصوص 9 نقشه مستند تاریخی از شهر تهران (از جمله سالهای 1230، 1236، 1270 ، 1279 شمسی)، زمین مرجع سازی شده، مساحت و محیط آن مورد بررسی قرار گرفت که بررسی دو مورد از آنها در ادامه آمده است:

در نقشه سال 1230 شمسی، باروها و خندقی که دور نقشه دیده می شود در عهد شاه طهماسب صفوی ساخته شده بود و بیش از یک فرسخ محدوده نداشت که با نام حصار طهماسبی معروف بوده است. یک فرسخ بر حسب کیلومتر حدود 5 تا 5.5 کیلومتر است. محیط شهر در این نقشه پس از انجام فرایند زمین مرجع سازی حدود 8 کیلومتر می باشد.

نقشه سال 1230 شمسی-مساحت تهران: 478 هکتار


نقشه ای که در ادامه آورده شده است، در سال 1270 شمسی، توسط جمعی از مهندسین آن دوره که مدرس یا فارغ التحصیل مدرسه دارالفنون بودند از جمله میرزا عبدالغفار اصفهانی، میرزا محمود منجم باشی و رضا قلیخان، از دارالخلافه تهران، نقشه برداری و ترسیم شده است که در زمان خود دقیقترین نقشه تولیدی از شهر تهران بوده است.


نقشه سال 1270 شمسی-مساحت تهران: 2110 (هکتار)



همپوشانی نقشه های 1:2000 تولید شده توسط سازمان نقشه برداری کشور بر اساس عکسبرداری هوایی سال 1381 و نقشه سال 1270 شمسی به عنوان پس زمینه



بزرگنمایی بخشی از همپوشانی نقشه های 1:2000 تولید شده توسط سازمان نقشه برداری کشور بر اساس عکسبرداری هوایی سال 1381 و نقشه سال 1270 شمسی به عنوان پس زمینه


در نقشه سال 1270 شمسی (دوران ناصرالدین شاه) تهران تقریبا به صورت هشت ضلعی بود که با خندقی که به دورش حفر کرده بودند از اراضی اطرافش جدا می‌شد و ارتباط آن با خارج شهر تنها به وسیله دروازه‌ای بود که اطرافش ساخته شده بود. عرض خندق بین شش تا 10 ذرع (هر ذرع یک متر و 4 سانتی متر) عمق آن تقریباً چهار ذرع بود و این آخرین خندق شهر بود که در زمان ناصرالدین‌شاه حفر شده، محدوده شهر را نسبت به برج و باروهایی که در عهد شاه طهماسب صفوی کشیده شده بود و بیش از یک فرسخ محدوده نداشت، تا چهار برابر وسعت بخشیده بود. نسبتی که بر اساس نقشه های زمین مرجع سازی شده نیز صحیح می باشد. این نسبت تقریبا تا پایان قرن 13 شمسی برای تهران ثابت باقی ماند.
 
این تجربه نشان داد فناوری ژئوماتیک در تدقیق محتوای منابع تاریخی از جهت اطلاعات هندسی اعم از مساحت، محدوده و طول، یک فناوری کلیدی و منحصر به فرد می  باشد.

 


کد مطلب: 3273

آدرس مطلب: https://www.ncc.gov.ir/fa/news/3273/نقشه-های-قدیمی-170ساله-شهر-تهران-بررسی

سازمان نقشه برداری کشور
  https://www.ncc.gov.ir