plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۹ ساعت ۱۸:۳۱
کد مطلب : ۳۳۹۵

فرونشست و سیل دو رویه، تهدیدی ناشی از سوء مدیریت منابع آبی در استان گلستان

تهیه و تنظیم: خانم دکتر آمیغ پی،دبیر کمیته فرونشست و رئیس اداره ترازیابی دقیق، اداره کل زمین سنجی و نقشه برداری
فرونشست و سیل دو رویه، تهدیدی ناشی از سوء مدیریت منابع آبی در استان گلستان
plusresetminus
استان گلستان با بیش از 20 هزار كیلومتر مربع مساحت همواره از استان های حادثه خیز کشور به شمار می رود. وقوع بیشتر از 100 مورد زمین لرزه از ابتدای امسال در استان و همچنین وقوع سیلاب های متعدد و همچنین وقوع آتش سوزی در عرصه های جنگلی این استان و رانش زمین حوادث طبیعی است که گلستان را تحت تأثیر قرار داده است. از دیگر سو این استان در سال هاي اخير با توجه به كاهش بارش ها و كم توجهي به مصرف بهينه آب با بحران خشكسالي مواجه شده است و استخراج بی رویه منابع آب زیر زمینی منجر به پدیده فرونشست در استان شده است.

فرونشست عبارت از نشست تدریجی سطح زمین ناشی از حرکت قایم لایه های زیرسطحی می باشد. این پدیده خاموش ولی خطرناک اثار مخرب و جبران ناپذیری همچون سیل گیر شدن زمین ها، خسارت های سازه ای وارده بر ساختمان ها، جاده ها، بزرگراه ها، راه آهن، سازه های کنترل کننده سیلاب، شبکه های انتقال فاضلاب شهری، شبکه های توزیع برق، گاز و دکل های برق و شکل گیری ترک ها و شکاف های زمین را بدنبال دارد. این پدیده در ایران به وفور در اثر برداشت بي‌رويه آب هاي زيرزميني اتفاق مي‌افتد. در اين ارتباط بر اثر برداشت و خارج شدن آب از منافذ امكان متراكم شدن مواد تا عمق ۳۰۰ متر فراهم مي‌گردد و هرچه بيشتر برداشت شود، تراكم مواد بيشتر خواهد بود.

در این راستا سازمان نقشه‌برداری کل کشور به عنوان سازمان متولی پایش فرونشست کشور، اقدام به تهیه نقشه  فرونشست استان گلستان نموده است. بر این اساس، استان گلستان، در منطقه ای به وسعت 4500 کیلومترمربع در اطراف شهرهای گرگان، کردکوی، بندر ترکن، سرخنكلاته، آق قلا، گنبدکاووس و دلند دچار فرونشست می باشد. بیشینه سرعت این فرونشست در بندر ترکمن با نرخ6 /22 سانتی متر در سال می باشد. داده های شبکه ایستگاههای دائمی ژئودینامیک گرگان و مشاهدات شبکه ترازیابی دقیق درجه یک سازمان نقشه برداری نیز موید تغییرات ارتفاعی از 20 سال پیش می باشد.



از دیگر سو، علی رغم کم آبی موجود در این استان که منجر به استخراج بی رویه از منابع زیر آب زیر زمینی شده است، این استان از حیث وقوع سیل دچار بحران می باشد. به عنوان نمونه پیرو بارندگی شدید استان گلستان در ۲۶ اسفند ۱۳۹۷، سدهای بوستان و گلستان در شرق استان گلستان سرریز شده و رودخانه‌های چهل‌چای و گرگان روددر اطراف گنبدکاووس از توابع استان گلستان طغیان کردند. بارندگی شدید، پر بودن ظرفیت سدها پیش از آغاز بارش‌ها و نیز عدم لایروبی رودهای گرگان، اترک و قره‌سو همگی دست به دست هم دادند تا بزرگترین فاجعه طبیعی و زیست‌محیطی ترکمن صحرا رقم بخورد. بر اثر این بارندگی كم سابقه و با گذشت حدود یک ماه، بخش هایی از استان گلستان بویژه در حوزه شهرستانهای آق قلا و گمشان در زیر آب بوده است. جالب توجه است که شهرهای گنبدکاووس، آق قلا، بندر ترکمن که در جریان سیلاب سال 1398 دچار خسارت شدند، در منطقه فرونشست قرار دارند که ضروری است اثر مخرب فرونشست که با تغییر هیدرولوژی منطقه و تخریب خاک و کاهش نفوذپذیری آن زمینه سیلاب را فراهم می نماید در این منطقه در کنار سایر عوامل مورد توجه قرار گیرد.

یكي از راه حل هاي كارامد و مناسب براي بهينه سازي استفاده از رواناب به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك، استفاده از شبكه هاي پخش سيلاب است، كه ضمن كاهش خسارات ناشي از سيل، در تغذيه مصنوعي سفره آب زيرزميني، احياي مراتع و بيابان زدايي موثر است. بنا براین با توجه به بحران دو رویه سیل و فرونشست در این استان، مطالعه تغذيه مصنوعي و پخش سيل به منظور مهار سیل و کنترل پدیده فرونشست و جلوگیری از افت سطح آبهای زیرزمینی در این منطقه ضروری به نظر می رسد. از دیگر سو بهره برداری و تزریق ۳۵ هزار مترمکعب آب حاصل از تصفیه فاضلاب شهرهای گلستان که به دریا می‌ریزد در مناطق فرونشست می تواند در کنترل این پدیده موثر باشد.
https://www.ncc.gov.ir/vdcb.9bfurhbfsiupr.html
ncc.gov.ir/vdcb.9bfurhbfsiupr.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی