plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارجمعه ۳ ارديبهشت ۱۴۰۰ ساعت ۲۲:۴۶
کد مطلب : ۳۷۴۵

ضرورت توجه ویژه به زلزله‌خیزی استان بوشهر

مهندس غلامرضا کریم‌زاده، اداره کل زمین‌سنجی و نقشه‌برداری زمینی
ضرورت توجه ویژه به زلزله‌خیزی استان بوشهر
plusresetminus

ضرورت توجه ویژه به زلزله‌خیزی استان بوشهر
 
یکی از دلایل مهم لزوم توجه ویژه به مخاطره زمین‌لرزه در استان بوشهر، وجود چندین گسل مهم و اصلی در این استان است. از جمله، گسل پیش ژرفای زاگرس  (Zagros Foredeep Fault)که با طول چند صد کیلومتر از شمال شرق بندرعباس تا درون کشور عراق امتداد دارد و زلزله‌های تاریخی متعددی با بزرگای 6 و بالاتر را به آن نسبت داده‌اند، و همچنین گسل جنبا و فعال برازجان که با درازای 180 کیلومتر و با راستای منحنی شمال غرب – جنوب شرق در نزدیکی برازجان، در شرق بندر بوشهر و در جنوب گسل کازرون قرار دارد (بربریان، 1995).
گفته می‌شود قریب به ده استان کشور تحت تأثیر فعالیت‌های زمین‌ساختی زاگرس قرار دارند. داده‌های لرزه‌ای، حکایت از مهاجرت تنش‌های مسبب زمین‌لرزه به سوی مرزهای جنوبی زاگرس دارند و چنانچه این برآورد درست باشد، وقوع زمین‌لرزه‌های بیشتر در استان‌های واقع در جبهه غربی زاگرس را می‌توان انتظار داشت (اشکپور مطلق، 1397). استان بوشهر یکی از استان‌هایی است که در چند سال اخیر زمین‌لرزه‌های متعددی را در شهرستان‌های مختلف آن از جمله گناوه، بوشهر، دشتستان، تنگستان، دشتی و جم شاهد بوده‌ایم.



بنا به گزارش کمیته مخاطرات زمینی سازمان نقشه‌برداری کشور، گسل پیش ژرفای زاگرس در قطعه رگ سفید مسبب زمین‌لرزه اخیر استان بوشهر بوده است که در تاریخ ۲۹ فروردین ماه سال جاری با بزرگای ۵.۹  در عمق ۱۰ کیلومتری زمین و در ۲۸ کیلومتری بندر گناوه رخ داد. آنچنان که در این گزارش آمده، نتایج حاصل از مدل‌سازی میدان سرعت نشان‌دهنده نرخ همگرایی ۲۰.۹ میلی‌متر در سال بین دو صفحه عربی و اوراسیا در محل رخداد زمین‌لرزه است. به‌علاوه، مدل‌سازی سرعت نسبت به صفحه ایران مرکزی به‌عنوان چارچوب مختصات مرجع نشان می‌دهد که درگستره خلیج فارس  نرخ  حرکت ایستگاه‌ها  سالانه بین 6 تا 8 میلی‌متر است و نرخ لغزش برای گسل پیش ژرفای زاگرس ۲ میلی‌متر درسال برآورد می‌شود.
از سوی دیگر، در بازه 120 سال اخیر حدود 1543 زمین‌لرزه (تا تاریخ 29 فروردین ‌ماه 1400) در گستره حدود یک درجه در یک درجه اطراف کانون زمین‌لرزه اخیر بندر گناوه ثبت شده که 87 مورد از آن‌ها دارای بزرگای بیشتر و مساوی 5 است و این امر بر لرزه‌خیری بالای منطقه دلالت دارد (پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله).
با توجه به اهمیت ارزیابی لرزه‌خیزی در کنترل و پایش خسارات ناشی از زلزله، مطالعاتی در همین زمینه در استان بوشهر صورت گرفته است که از آن جمله می‌توان به "تحلیل لرزه‌خیزی بخش آبپخش  (شهرستان دشتستان)  با استفاده از مدل‌های تحلیل سلسله مراتبی" و همچنین "تحلیل خطر لرزه‌ای احتمالاتی و تهیه طیف خطر یکنواخت استان بوشهر با فرض مدل هندسی خطی چشمه‌های لرزه‌زا" اشاره کرد.



مخاطرات لرزه‌ای استان بوشهر از جنبه‌های دیگر نیز قابل تأمل است. همجواری استان بوشهر با سامانه‌های فعال گسلی موجب افزایش خطرپذیری لرز‌ه‌ای در مناطق صنعتی استان می‌شود. در سواحل این استان، تأسیسات صنعتی، حیاتی و استراتژیک بسیار مهمی مستقر هستند. وجود صنایع در حال توسعه نفت و گاز، نیروگاه اتمی، خطوط انتقال نیرو و انرژی، حساسیت و اهمیت مخاطرات لرزه‌خیزی استان را دو چندان می‌نماید. وجود گسل پیشانی کوهستان و گسل معروف عسلویه از یک‌ سو و مگاپروژه‌هائی مانند مجتمع‌ پتروشیمی بوشهر و مجتمع گاز پارس جنوبی از سوی دیگر، خطرپذیری لرز‌ه‌ای مناطق صنعتی استان را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
از سوی دیگر وجود گسل‌های ناشناخته در بستر آب‌های خلیج فارس نیز می‌تواند به عنوان عاملی دیگر در افزایش پتانسیل مخاطرات لرزه‌ای این استان تلقی شود. بر پایه خبر پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت راه و شهرسازی، زلزله ۴ ریشتری که در تاریخ ۳۰ دی‌ماه 1398 در ۴۵ کیلومتری جزیره خارک و در کف دریا رخ داد، حاکی از وجود گسل‌های لرزه‌زا در کف آب‌های خلیج‌فارس است. از این‌رو، شناسایی گسل‌های موجود در بستر آب‌ها و نیز مطالعات خطر لرزه‌ای برای مجتمع‌های صنعتی آغاز گردیده و مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، لایه‌ اطلاعاتی گسل‌ها و شکستگی‌های موجود در بستر خلیج فارس را بر پایه اطلاعات تفسیر‌شده لرزه‌نگاری ژئوفیزیکی تهیه نموده است.
 
منابع:
ـ وب‌سایت پژوهش‌گاه بین‌المللی زلرله‌شناسی و مهندسی زلزله، به نشانی http://www.iiees.ac.ir/fa/ .
ـ وب‌سایت مرکز لرزه‌نگاری ایران به نشانی http://irsc.ut.ac.ir .
ـ پورخسروانی محسن، موسوی سیده الهام، تحلیل لرزه‌خیزی بخش آبپخش با استفاده از مدل‌های تحلیل سلسله مراتبی، جغرافیا و توسعه، شمارۀ 53، زمستان 1397
ـ کشاورز امین، منصوری مقدم بتول، تحلیل خطر لرزه‌ای احتمالاتی و تهیه طیف خطر یکنواخت استان بوشهر با فرض مدل هندسی خطی چشمه‌های لرزه‌زا، نشریه مهندسی سازه و ساخت، دوره 5، شماره 1، سال 1397، صفحه 127 تا 142
ـ اشکپور مطلق شبیر، ریسك وقوع زمین‌لرزه در بوشهر، روزنامه شرق، سال شانزدهم شماره 3253،  5 مهر 1397
ـ آذرافزا محمد، اصغری ابراهیم، مشرفی‌فر محمدرضا، پهنه‌بندی خطر زلزله در منطقه عسلویه با تاکید بر توان لرزه‌زایی گسل‌های فعال منطقه، اولین همایش ملی مجازی علوم زمین
ـ وب‌سایت سازمان نقشه‌برداری کشور؛ https://www.ncc.gov.ir/fa/news/3730/
ـ پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت راه و شهرسازی؛ http://news.mrud.ir/news/77519/
ـ پایگاه اطلاع‌رسانی مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران؛ https://www.niocexp.ir/news/id2493
 
https://www.ncc.gov.ir/vdca.ynek49n0m5k14.html
ncc.gov.ir/vdca.ynek49n0m5k14.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی