plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارشنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۲۳:۴۳
کد مطلب : ۴۰۶۶

اندازه گیری زمینی ثقل با استفاده از گرانی سنج های مطلق

مهندس فیروزه کاظمی، کارشناس اداره ژئودزی فیزیکی، اداره کل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی
اندازه گیری زمینی ثقل با استفاده از گرانی سنج های مطلق
plusresetminus
اندازه گیری زمینی ثقل با استفاده از گرانی سنج های مطلق 
ثقل همان مقدار بزرگی شتاب ثقل یک جسم روی سطح زمین است که در نتیجه کشش جاذبه زمین، خورشید، ماه و سایر سیارات  بعلاوه اثر گریز از مرکز به دلیل دوران زمین ایجاد میگردد. مقدار ثقل g در حدود  9.8   است.
اندازه گیری ثقل بر روی زمین با دو روش مطلق و نسبی انجام میگیرد. گرانی‌سنج‌‌های مطلق مستقیم مقدار ثقل را میدهد، در حالی که دستگاههای نسبی فقط اختلاف ثقل را میدهند. اندازه گیری ثقل مطلق به دو روش آونگ و سقوط آزاد تعیین میشود. تا دهه 1960 دقیقترین و آسانترین راه برای تعیین ثقل مطلق، تعیین پریود آونگ و طول آن بود که به دقتی در حد  میرسید.
گرانی‌سنج‌های مطلق بالستیک سقوط آزاد براساس روش سقوط آزاد یک جرم نمونه در یک محفظه خلاء طراحی شده است. ایده توسط گالیله شکل گرفت، زمان و فاصله یک جسم در حال سقوط آزاد اندازه گیری میشود و ثقل از معادله حرکت ساده  بدست می‌آید. برای تعیین ثقل با دقت   اندازه گیری دقیق زمان با دقت   مورد نیاز است. چالش برانگیزترین مسئله کار اندازه گیری زمان و مسافت با دقت لازم بود. با پیشرفتهایی که در زمینه الکترونیک، ساعتهای کوارتز، فناوری خلا و لیزر انجام گرفت، امکان دستیابی به سطح دقت مورد نیاز فراهم گردید. چالش دیگر ، ایجاد یک چارچوب مرجع پایدار به منظور جلوگیری از اثر نویزهای خرد لرزه طبیعی و مصنوعی بود. اوایل دهه 1980میلادی، Rinker  یک Super Spring که نوعی لرزه سنج بود را تولید کرد که موجب شد دقت گرانی‌سنج مطلق دو برابر افزایش یابد و با این روش دستیابی به دقت  فراهم شود. 
گرانی سنج مطلق FG5 و گرانی سنج قابل حمل A10 دو نوع گرانی سنج بالستیک هستند. دستگاه A10 از FG5 کوچکتر است و استفاده از آن در عملیات میدانی آسانتر است، با این حال، حدود 10 برابر دقت و صحت کمتری نسبت به گرانیسنج FG5 دارد. دستگاه گرانی‌سنج‌های مطلق FG5 از 7 جزء اصلي تشكيل شده است: پمپ تخليه هوا، محفظه سقوط، دستگاه مولد لیزر، تداخلسنج لیزری، دستگاه super spring، دستگاه GPS، جعبه الکترونیک.
شتاب‌ثقل مطلق نقاط شبکه ثقل‌سنجی درجه صفر ایران با استفاده از گرانی سنج مطلق FG5 تعیین شده است. اندازه‌گیری شتاب‌ثقل این شبکه در سری اول از سال 1379 تا سال 1386 صورت گرفت و همچنین در ادامه در سال‌های 1397 و 1398 در چندین نوبت بر روی بسیاری از نقاط این شبکه اندازه‌گیریها با دقتی حدود 2-1 میکروگال انجام گرفته است.






لینک دانلود متن را از اینجا دانلود نمایید...


منابع: 
https://www.ncc.gov.ir/vdch.-nkt23nv-ftd2.html
ncc.gov.ir/vdch.-nkt23nv-ftd2.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی