plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشاردوشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۸:۴۴
کد مطلب : ۴۰۷۴

ضرورت توجه به زمین‌ساخت  فعال و پر تنش منطقه هجدک استان کرمان

مهندس غلامرضا کریم‌زاده، عضو کمیته مخاطرات زمینی سازمان نقشه‌برداری کشور
ضرورت توجه به زمین‌ساخت  فعال و پر تنش منطقه هجدک استان کرمان
plusresetminus
ضرورت توجه به زمین‌ساخت  فعال و پر تنش منطقه هجدک استان کرمان
 
در ساعت 2 و 7 دقیقه و 49 ثانیه صبح روز یکشنبه 23 خرداد ماه 1400 زمین‌لرزه‌ای با بزرگای 4.2 ریشتر در 20 کیلومتری هجدک از توابع شهرستان راور استان کرمان رخ داد. رومرکز این زمین‌لرزه در عرض جغرافیائی 30.79 و طول جغرافیائی 57.20 و در عمق 6 کیلومتری زمین توسط مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤسسه ژئوفيزیک دانشگاه تهران به ثبت رسیده است.

موقعیت زمین‌لرزه 23 خرداد ماه 1400 روی تصویر Google Maps

به طور کل دو سامانه گسلی اصلی یکی با روند شمالی ـ جنوبی با کمی تمایل به سمت غرب و دیگری با روند شمال‌غربی ـ جنوب‌شرقی، در پهنه استان کرمان وجود دارد. این دو سامانه گسلی در ناحیه غربی دشت لوت با هم تلاقی می‌کنند. گسل‌های دارای روند شمال‌غربی ـ جنوب‌شرقی مانند گسل‌های کوهبنان و راور به همراه گسل‌های شمالی ـ جنوبی مانند گسل‌های گلباف، نایبند، چهارفرسخ، گوک، سروستان و بم مرز غربی ناحیه لوت را مشخص می‌سازند.
گسل‌های کوهبنان و لکرکوه دو گسل با طول نسبتاً بلند نزدیک به منطقه هجدک هستند. گسل کوهبنان با امتداد شمال‌غرب ـ جنوب‌شرق از غرب شهر کرمان تا شمال‌غرب بهاباد در مسافتی به طول حدود 300 کیلومتر قابل ردیابی است. در بعضی از نقاط، رسوبات جوان به طور واضح توسط این گسل جابجا شده‌اند. سامانه گسلی کوهبنان یکی از لرزه‌خیزترین روندهای ساختاری در استان کرمان محسوب می‌شود. گسل لکرکوه با روند شمال ـ شمال‌شرقی، جنوب ـ جنوب‌غربی به طول 130 کیلومتر با شیب به سمت غرب، یک راندگی با مؤلفه راست‌گرد است. این گسل در بخش جنوبی بلوک طبس و شرق شهر راور واقع شده است.
در فاصله زمانی 10 تا 21 آذر ماه 1396 نیز سه زمین‌لرزه با بزرگی حدود 6 ریشتر حوالی هجدک در شمال شرقی کرمان را لرزاند. رومركز اين زمین‌لرزه‌ها در منطقه‌ای با تمركز جمعيتي پايين واقع بود و اغلب، آبادي‌هائي با تعداد خانوار كم و به‌ صورت پراكنده در ناحيه مه‌لرزه‌اي زمین‌لرزه قرار داشتند. به همین دلیل، این زمین‌لرزه‌ها خسارات چندانی را در پی نداشته و خوشبختانه با تلفات جانی نیز همراه نبوده‌اند. بیشترین خسارت، مربوط به روستای گروک (از توابع بخش کوهساران شهرستان راور) در فاصله 13 کیلومتری جنوب‌غربی نزدیک‌ترین رومرکز بوده است. البته به آبادی‌های دیگر مانند گزك، ساروج، ده لولو، تيكدر، حرجند، شاه مزار نيز آسیب‌ها و خساراتی وارد شد. ساز‌و‌کار هر سه زمین‌لرزه یادشده در منطقه هجدک راندگی بود که از این نظر با زمین‌لرزه‌های گسل گوک و بم متفاوت ولی با زمین‌لرزه 4 اسفند 1383 داهوئیه زرند با بزرگی 6.4 (ناشی از جنبائی انشعابات راندگی پایانی گسل کوهبنان) همخوانی داشت. از هر دو گسل کوهبنان و لکرکوه در انتهای جنوبی، انشعابات متعدد راندگی خارج می‌شوند که احتمالاً مسبب زمین‌لرزه‌های با سازوکار راندگی داهوئیه و هجدک هستند. برای مثال در تاریخ ۱۲ خرداد ماه سال جاری زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۴.۶ در شرق شهرستان راور کرمان رخ داد. نتایج حاصل از اندازه‌گیری‌های GPS و ایستگاه‌های تعیین موقعیت دائمی سازمان نقشه‌برداری کشور در منطقه وقوع این زمین‌لرزه (شامل میدان سرعت و کرنش و نرخ کرنش برشی)، نرخ لغزش ۱.۵ میلی‌متر در سال برای گسل لکرکوه و نرخ کوتاه‌شدگی سالانه  ۲.۵ میلی‌متر را نشان داد. همچنین، نرخ کرنش برشی سالانه ۵۵ تا ۶۰ نانو استربن نیز لرزه‌خیزی و تنش بالای منطقه را تأیید کرد.
نقشه لرزه‌خیزی دستگاهی گستره مه‌لرزه‌ای زمین‌لرزه ٢٣ خرداد ماه ١۴٠٠ راور بر اساس کاتالوگ زمین‌لرزه‌های پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله نیز لرزه‌خیزی بالای این منطقه را نمایش می‌دهد.

 
 
منابع:
نانکلی حمیدرضا، کرمان با 18 گسل فعال پر تنش تکتونیکی به عنوان یکی از زلزله خیزترین استانهای کشور، گزارش سازمان نقشه برداری کشور، آذر 1399 
- مرتضی طالبیان، منوچهر قرشی و احسان کوثری، زمین‌ریخت‌شناسی و ساز‌و‌کار گسلش زمین‌لرزه‌های 10 و 21 آذرماه 1396 هجدک کرمان، نشریه علوم زمین، زمستان 97، سال بيست و هشتم، شماره 110 ، صفحه 247 تا 254
- گزارش فوري زلزله هجدك كرمان بزرگي 6.1 مورخ 10/09/1396، مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي
- فصل چهارم مطالعات مرحله دوم آمایش استان کرمان و بازنگری مطالعات مرحله اول، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان کرمان، 1395
- گزارش اولیه زمین‌لرزه با بزرگی 4.1 شهرستان راور، استان كرمان مورخ 23 خرداد ماه 1400، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله
 
https://www.ncc.gov.ir/vdcg.u9trak9ztpr4a.html
ncc.gov.ir/vdcg.u9trak9ztpr4a.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی