plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارچهارشنبه ۹ تير ۱۴۰۰ ساعت ۱۵:۳۴
کد مطلب : ۴۲۷۲
پایین آمدن تدریجی ارتفاع زمین (از چندین سانتی‌متر تا دسی‌متر در سال)

چالش جهانی فرونشست زمین

مهندس حمیده چراغی ، رئیس اداره ژئودزی فیزیکی، اداره کل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی
در حال حاضر برخی از شهرهای ایران به دلیل پمپاژ بی رویه آب زیرزمینی رکورد سریعترین فرونشست در جهان را دارند (۲۵ سانتی متر در سال)، فرونشست زمین ۱۲ میلیون کیلومترمربع (حدود ۸ درصد) از سطح کره زمین را با احتمال وقوع بیشتر از پنجاه درصد تهدید می‌کند.
چالش جهانی فرونشست زمین
plusresetminus
چالش جهانی فرونشست زمین
مهندس حمیده چراغی ، رئیس اداره ژئودزی فیزیکی، اداره کل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی

فرونشست سطح زمین، یک خطر بالقوه مخرب است که می‌تواند توسط طیف گسترده‌ای از عوامل محرک طبیعی یا انسانی ایجاد گردد. فرونشست به دلیل تخلیه آب‌های زیرزمینی یک روند آهسته و تدریجی است که در مقیاس‌های زمانی بزرگ (ماه‌ها تا سال‌ها) ایجاد می‌گردد و باعث پایین آمدن تدریجی ارتفاع زمین (از چندین سانتی‌متر تا دسی‌متر در سال) در مناطق وسیع کشاورزی و شهری (از چندین ده تا هزار کیلومتر مربع) در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد.
فرونشست زمین به طور دائمی، ظرفیت ذخیره آبخوان را کاهش می‌دهد، باعث شکاف زمین، آسیب رساندن به ساختمان‌ها و زیرساخت‌های عمرانی می‌شود و خطر وقوع سیل را افزایش می‌دهد. طی دهه‌های آینده، در نتیجه رشد جمعیت و رشد اقتصادی جهانی همراه با افزایش تقاضای برداشت آب‌های زیرزمینی، کاهش بیشتر آب‌های زیرزمینی ادامه خواهد یافت و در صورت تشدید خشکسالی، موجب افزایش وقوع فرونشست زمین و خسارات مربوط به آن خواهد شد.
مطالعات انجام شده توسط Herrera-García و همکارانش در سال 2021 در مقیاس بزرگ نشان می‌دهد که در طول قرن گذشته، فرونشست زمین به دلیل تخلیه آب‌های زیرزمینی در 200 مکان در 34 کشور رخ داده است. در چین، فرونشست گسترده در شهرهای توسعه یافته در حوضه‌های اصلی رسوبی اتفاق افتاده است. در اندونزی فرونشست ساحل در جاکارتا به قدری شدید است که مقامات دولتی قصد دارند پایتخت را به جزیره بورنئو منتقل کنند. در ژاپن، چندین شهر در طول قرن 20 تحت تأثیر فرونشست قرار گرفته است، از جمله آن می‌توان به فرونشست بیش از 4 متر در توکیو اشاره کرد که قبل از اقدامات مدیریت آب زیرزمینی جهت کاهش فرونشست اتفاق افتاده است. در حال حاضر برخی از شهرهای ایران به دلیل پمپاژ بی رویه آب زیرزمینی رکورد سریعترین فرونشست در جهان را دارند (25 سانتی متر در سال). در اروپا، بیشترین تأثیر فرونشست در هلند اتفاق افتاده است، به صورتیکه فرونشست در درجه اول موجب قرار گرفتن 25٪ از سطح کشور زیر سطح متوسط دریا و درنتیجه افزایش خطر سیل شده است. فرونشست زمین در دشت رودخانه پو در ایتالیا از نیمه دوم قرن 20 آغاز شد و در حال حاضر 30٪ از جمعیت ایتالیا را تهدید می‌کند و  موجب تشدید سیلاب‌های مکرر ساحلی در جریان جزر و مد شدید در ونیز می‌شود. در آمریکای شمالی، کاهش شدید آب زیرزمینی باعث فرونشست زمین از دره مرکزی کالیفرنیا (9 متر فرونشست در قرن گذشته) تا دشت‌های ساحلی اقیانوس اطلس و خلیج مکزیک (همراه با افزایش خطر وقوع سیل) در ایالات متحده شده است. در مکزیک، نرخ فرونشست در میان بالاترین مقادیر فرونشست در سطح جهان است (به اندازه 30 سانتی متر در سال)، که بر حوضه هایی که در آن مراکز اصلی شهری توسعه یافته اند، تأثیر می‌گذارد و در نتیجه موجب اثرات منفی اقتصادی مهم می‌شود.
نتایج این مقاله نشان می‌دهد که فرونشست زمین 12 میلیون کیلومترمربع (حدود 8 درصد) از سطح کره زمین را با احتمال وقوع بیشتر از پنجاه درصد تهدید می‌کند. فرونشست در نزدیکی مناطق شهری پرتراکم با تقاضای آب زیرزمینی زیاد متمرکز شده است. مناطق فرونشست با بزرگترین و تهی‌ترین سفره‌های آب زیرزمینی در آسیا (به عنوان مثال دشت شمالی چین) و آمریکای شمالی (مثلاً دشت ساحلی خلیج مکزیک)، مناطق ساحلی و دلتای رودخانه در سراسر جهان (به عنوان مثال  ویتنام، مصر یا هلند) و حوضه‌های رسوبی مکزیک، ایران و کشورهای مدیترانه‌ای همپوشانی دارند. احتمال وقوع فرونشست در آفریقا، استرالیا و آمریکای جنوبی به دلیل استفاده کمتر از آبهای زیرزمینی، کمتر است.
 
منبع  
 
https://www.ncc.gov.ir/vdcg.u9trak9xxpr4a.html
ncc.gov.ir/vdcg.u9trak9xxpr4a.html